โรคหูดข้าวสุก ไม่ใช่เรื่องเล็ก เสี่ยงแพร่เชื้อทางเพศสัมพันธ์ได้
เมื่อพูดถึงโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ หลายคนมักนึกถึงโรคที่รุนแรงหรือเป็นที่รู้จักอย่างแพร่หลาย แต่ในความเป็นจริงยังมีโรคอีกหลายชนิดที่ถูกมองว่า ไม่อันตราย ทั้งที่สามารถแพร่เชื้อได้ง่าย และส่งผลต่อสุขภาพในระยะยาว หนึ่งในนั้นคือ โรคหูดข้าวสุก ซึ่งหลายคนเข้าใจผิดว่าเป็นเพียงผื่นผิวหนังธรรมดา หรือเป็นโรคในเด็กเท่านั้น
ความจริงแล้ว โรคหูดข้าวสุกในผู้ใหญ่ โดยเฉพาะเมื่อเกิดบริเวณอวัยวะเพศหรือรอบทวารหนัก ถือเป็นโรคที่สามารถติดต่อผ่านการมีเพศสัมพันธ์ได้ และหากไม่ได้รับการรักษาหรือดูแลอย่างถูกต้อง อาจแพร่เชื้อไปยังคู่นอนหรือกลับมาเป็นซ้ำได้ง่าย
โรคหูดข้าวสุก คืออะไร?
โรคหูดข้าวสุก (Molluscum Contagiosum) เป็นโรคผิวหนังที่เกิดจากการติดเชื้อไวรัสในกลุ่ม Poxvirus ซึ่งทำให้เกิดตุ่มนูนขนาดเล็กบนผิวหนัง ลักษณะเด่นคือเป็นตุ่มกลม สีเดียวกับผิวหรือสีขาวมุก และมักมีรอยบุ๋มตรงกลาง
แม้ชื่อจะฟังดูไม่รุนแรง แต่โรคนี้มีความสามารถในการแพร่กระจายได้ดี ทั้งจากการสัมผัสผิวหนังโดยตรง การใช้ของใช้ร่วมกัน และในผู้ใหญ่ การมีเพศสัมพันธ์ถือเป็นช่องทางการติดต่อที่สำคัญ
ทำไมโรคหูดข้าวสุกจึงไม่ควรถูกมองข้าม
แม้โรคหูดข้าวสุกจะไม่ทำให้เกิดอาการรุนแรงในทันที แต่หากปล่อยทิ้งไว้โดยไม่รักษา อาจนำไปสู่ปัญหาตามมาได้หลายประการ
- แพร่เชื้อไปยังคู่นอนโดยไม่รู้ตัว
- กระจายไปยังบริเวณอื่นของร่างกาย
- เกิดการติดเชื้อแบคทีเรียซ้ำซ้อนจากการเกา
- ส่งผลต่อความมั่นใจ และสุขภาพจิต
- ใช้เวลารักษานานขึ้นหากปล่อยให้ลุกลาม
สาเหตุของโรคหูดข้าวสุก
โรคหูดข้าวสุกเกิดจากการติดเชื้อ Molluscum Contagiosum Virus (MCV) ซึ่งไวรัสชนิดนี้จะเข้าสู่ร่างกายผ่านรอยถลอกหรือบาดแผลเล็ก ๆ บนผิวหนัง โดยผู้ติดเชื้ออาจไม่รู้ตัวเลยว่ากำลังแพร่เชื้อให้ผู้อื่น
ปัจจัยที่เพิ่มความเสี่ยงในการติดเชื้อ ได้แก่
- การสัมผัสผิวหนังโดยตรงกับผู้ติดเชื้อ
- การมีเพศสัมพันธ์โดยไม่ป้องกัน
- การใช้ของใช้ส่วนตัวร่วมกัน เช่น ผ้าเช็ดตัว เสื้อผ้า
- ภูมิคุ้มกันอ่อนแอ
- การโกนหรือแว็กซ์ขนบริเวณอวัยวะเพศ
โรคหูดข้าวสุกติดต่อได้อย่างไร?
หนึ่งในความเข้าใจผิดที่พบบ่อยคือคิดว่าโรคหูดข้าวสุกติดต่อเฉพาะเด็ก แต่ในความเป็นจริง ผู้ใหญ่สามารถติดเชื้อได้ง่าย โดยเฉพาะผ่านกิจกรรมทางเพศ
ช่องทางการติดต่อที่สำคัญ ได้แก่
- การสัมผัสผิวหนังกับผิวหนังโดยตรง
- การมีเพศสัมพันธ์ทางช่องคลอด ทางทวารหนัก หรือการสัมผัสอวัยวะเพศ
- การสัมผัสตุ่มหูดข้าวสุกแล้วไปจับบริเวณอื่นของร่างกาย
- การใช้ของใช้ร่วมกับผู้ติดเชื้อ
ในกรณีที่ตุ่มขึ้นบริเวณอวัยวะเพศ ต้นขา ขาหนีบ หรือรอบทวารหนัก มักบ่งชี้ว่าการติดเชื้อเกิดจากการมีเพศสัมพันธ์
โรคหูดข้าวสุกกับโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์
ในทางการแพทย์ โรคหูดข้าวสุก (Molluscum Contagiosum) ที่พบในผู้ใหญ่ โดยเฉพาะเมื่อเกิดบริเวณอวัยวะเพศ ขาหนีบ ต้นขาด้านใน หรือรอบทวารหนัก จะถูกจัดให้อยู่ในกลุ่ม โรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ (Sexually Transmitted Infections: STIs) แม้เชื้อจะสามารถติดต่อได้จากการสัมผัสผิวหนังทั่วไป แต่รูปแบบการติดเชื้อในผู้ใหญ่มีความเชื่อมโยงกับกิจกรรมทางเพศอย่างชัดเจน
เหตุผลสำคัญที่ทำให้โรคหูดข้าวสุกถูกจัดอยู่ในกลุ่มโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ในผู้ใหญ่ คือ ลักษณะการแพร่เชื้อที่เกิดจากการสัมผัสผิวหนังต่อผิวหนังอย่างใกล้ชิดในระหว่างการมีเพศสัมพันธ์ รวมถึงตำแหน่งของตุ่มที่มักพบในบริเวณอวัยวะเพศ ซึ่งแตกต่างจากการติดเชื้อในเด็กที่มักเกิดจากการสัมผัสทั่วไปหรือการใช้ของใช้ร่วมกัน
ผู้ติดเชื้ออาจไม่มีอาการอื่นร่วม ทำให้แพร่เชื้อโดยไม่รู้ตัว
หนึ่งในลักษณะที่น่ากังวลของโรคหูดข้าวสุก คือ ผู้ติดเชื้อส่วนใหญ่มักไม่มีอาการเจ็บ ปวด หรือคันอย่างชัดเจน ตุ่มหูดข้าวสุกมักมีขนาดเล็ก สีเดียวกับผิว และไม่ก่อให้เกิดความรู้สึกผิดปกติ ทำให้หลายคนมองข้ามหรือเข้าใจผิดว่าเป็นเพียงผื่นหรือสิวธรรมดา
การไม่มีอาการรุนแรงนี้ทำให้ผู้ติดเชื้อจำนวนมากยังคงมีเพศสัมพันธ์ตามปกติ โดยไม่ทราบว่าตนเองกำลังเป็นพาหะของเชื้อ ส่งผลให้โรคสามารถแพร่กระจายไปยังคู่นอนได้อย่างต่อเนื่องโดยไม่ตั้งใจ
สามารถแพร่เชื้อได้แม้ไม่มีการสอดใส่
โรคหูดข้าวสุกไม่จำเป็นต้องมีการสอดใส่เพื่อให้เกิดการติดเชื้อ เพียงแค่การสัมผัสผิวหนังบริเวณที่มีตุ่มกับผิวหนังของอีกฝ่ายก็เพียงพอที่จะถ่ายทอดเชื้อได้แล้ว ซึ่งแตกต่างจากความเข้าใจทั่วไปที่มักคิดว่าโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์จะเกิดเฉพาะจากการมีเพศสัมพันธ์แบบสอดใส่เท่านั้น
สถานการณ์ที่สามารถแพร่เชื้อได้ เช่น
- การสัมผัสอวัยวะเพศต่ออวัยวะเพศ
- การสัมผัสบริเวณขาหนีบ ต้นขาด้านใน หรือรอบทวารหนัก
- การมีเพศสัมพันธ์ทางปากหรือการสัมผัสผิวหนังใกล้ชิด
- การสัมผัสตุ่มหูดแล้วไปจับบริเวณอื่นของร่างกาย
ลักษณะการแพร่เชื้อแบบนี้ทำให้โรคหูดข้าวสุกสามารถแพร่ได้ง่าย แม้ในความสัมพันธ์ที่ไม่มีการสอดใส่ หรือแม้ในกรณีที่คิดว่าตนเองมีเพศสัมพันธ์อย่างปลอดภัย
อาการของโรคหูดข้าวสุก
อาการของโรคหูดข้าวสุกมักไม่รุนแรง และไม่เจ็บปวด ทำให้หลายคนละเลยหรือคิดว่าไม่จำเป็นต้องรักษา แต่ในความเป็นจริง อาการเหล่านี้คือสัญญาณของการติดเชื้อที่ยังสามารถแพร่กระจายได้
ลักษณะตุ่มหูดข้าวสุก
- เป็นตุ่มกลมเล็ก ขนาดประมาณ 2–5 มิลลิเมตร
- สีเดียวกับผิว สีขาว หรือสีชมพูอ่อน
- มีรอยบุ๋มตรงกลางคล้ายเมล็ดข้าว
- ผิวเรียบ มันวาว
- ไม่เจ็บ ไม่คัน (บางรายอาจคันเล็กน้อย)
บริเวณที่พบบ่อยในผู้ใหญ่
- อวัยวะเพศ
- ขาหนีบ
- ต้นขาด้านใน
- รอบทวารหนัก
- หน้าท้องส่วนล่าง
ทำไมการตรวจสุขภาพทางเพศจึงสำคัญในโรคหูดข้าวสุก
เนื่องจากโรคหูดข้าวสุกสามารถไม่มีอาการชัดเจน และสามารถแพร่เชื้อได้ง่าย การตรวจสุขภาพทางเพศจึงเป็นเครื่องมือสำคัญในการดูแลตนเอง โดยเฉพาะในผู้ที่มีคู่นอนหลายคน หรือมีเพศสัมพันธ์โดยไม่ได้ป้องกันอย่างสม่ำเสมอ
การตรวจช่วยให้
- ตรวจพบโรคได้ตั้งแต่ระยะเริ่มต้น
- ลดการแพร่เชื้อไปยังคู่นอน
- เข้ารับการรักษาได้เร็ว และมีประสิทธิภาพมากขึ้น
- ลดโอกาสการกลับมาเป็นซ้ำ และการแพร่กระจายของเชื้อ
การวินิจฉัยโรคหูดข้าวสุก
การวินิจฉัยโรคหูดข้าวสุกโดยทั่วไปสามารถทำได้จาก การตรวจร่างกายโดยแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ เนื่องจากลักษณะของตุ่มหูดข้าวสุกมีความจำเพาะค่อนข้างสูง โดยแพทย์จะพิจารณาจากรูปร่าง ขนาด สี และตำแหน่งของตุ่มร่วมกับประวัติการสัมผัส หรือพฤติกรรมเสี่ยงของผู้ป่วย
ลักษณะสำคัญที่แพทย์ใช้ในการวินิจฉัย ได้แก่ ตุ่มนูนขนาดเล็ก ผิวเรียบ สีเดียวกับผิวหรือสีขาวมุก และมีรอยบุ๋มตรงกลาง ซึ่งเป็นลักษณะเฉพาะของโรคหูดข้าวสุก อย่างไรก็ตาม ในบางกรณีที่ลักษณะตุ่มไม่ชัดเจน หรือมีความคล้ายคลึงกับโรคผิวหนังหรือโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ชนิดอื่น แพทย์อาจพิจารณาการตรวจเพิ่มเติมเพื่อยืนยันการวินิจฉัย
การตรวจเพิ่มเติมในกรณีจำเป็น
ในผู้ป่วยบางราย อาจมีการดำเนินการเพิ่มเติม เช่น
- การขูดหรือตัดชิ้นเนื้อจากตุ่มเพื่อตรวจทางพยาธิวิทยา
- การตรวจแยกโรคอื่นที่มีลักษณะใกล้เคียง เช่น หูดหงอนไก่ หรือผื่นผิวหนังจากการติดเชื้อชนิดอื่น
- การประเมินภาวะภูมิคุ้มกัน หากผู้ป่วยมีตุ่มจำนวนมากหรือเป็นซ้ำบ่อย
การตรวจเพิ่มเติมเหล่านี้ช่วยให้แพทย์สามารถแยกโรคได้อย่างถูกต้อง และวางแผนการรักษาที่เหมาะสมกับผู้ป่วยแต่ละราย
ความสำคัญของการตรวจพบตั้งแต่ระยะแรก
การตรวจพบโรคหูดข้าวสุกตั้งแต่ระยะแรกมีความสำคัญอย่างมาก เนื่องจากช่วยให้การรักษาทำได้ง่าย ใช้เวลาน้อย และลดความเสี่ยงในการแพร่เชื้อไปยังผู้อื่น โดยเฉพาะในกรณีที่ตุ่มเกิดบริเวณอวัยวะเพศซึ่งสามารถติดต่อผ่านการสัมผัสทางเพศได้
นอกจากนี้ การวินิจฉัยที่รวดเร็ว และถูกต้องยังช่วยลดโอกาสการลุกลามของตุ่มไปยังบริเวณอื่นของร่างกาย ลดการกลับมาเป็นซ้ำ และช่วยให้ผู้ป่วยสามารถดูแลสุขภาพทางเพศของตนเอง และคู่นอนได้อย่างเหมาะสม
การรักษาโรคหูดข้าวสุก
หลายคนเคยได้ยินว่า โรคหูดข้าวสุกสามารถหายได้เองโดยไม่ต้องรักษา ซึ่งในทางการแพทย์ถือว่าเป็นความจริงในบางกรณี เนื่องจากร่างกายสามารถกำจัดเชื้อไวรัสได้เองเมื่อภูมิคุ้มกันทำงานได้ดี อย่างไรก็ตาม ระยะเวลาที่โรคจะหายเองอาจใช้เวลานานตั้งแต่หลายเดือนจนถึงเป็นปี และในช่วงเวลานั้น ผู้ป่วยยังคงสามารถแพร่เชื้อไปยังผู้อื่นได้
นอกจากนี้ การปล่อยให้โรคหายเองโดยไม่รักษา อาจทำให้ตุ่มเพิ่มจำนวน ลุกลามไปยังบริเวณอื่นของร่างกาย หรือเกิดการติดเชื้อซ้ำซ้อนจากการเกา และระคายเคืองผิวหนังได้ ดังนั้น แพทย์จึงมักแนะนำให้เข้ารับการรักษาเพื่อควบคุมโรค และลดการแพร่กระจายของเชื้อ
แนวทางการรักษาโรคหูดข้าวสุกที่ใช้กันทั่วไป
การรักษาโรคหูดข้าวสุกจะขึ้นอยู่กับจำนวน ขนาด ตำแหน่งของตุ่ม และสุขภาพโดยรวมของผู้ป่วย แนวทางการรักษาที่นิยมใช้ ได้แก่
- การจี้ด้วยความเย็น (Cryotherapy) เป็นวิธีการทำลายตุ่มหูดข้าวสุกโดยใช้ไนโตรเจนเหลว ทำให้เซลล์ที่ติดเชื้อถูกทำลาย และหลุดออก วิธีนี้ช่วยให้ตุ่มยุบตัวเร็ว และลดโอกาสการแพร่เชื้อ
- การขูดหรือเจาะตุ่มออก แพทย์อาจใช้เครื่องมือทางการแพทย์ขูดหรือเปิดตุ่มเพื่อนำเนื้อเยื่อที่ติดเชื้อออก เหมาะสำหรับตุ่มที่มีจำนวนไม่มาก และช่วยลดระยะเวลาการเป็นโรค
- การใช้ยาทาภายนอกตามดุลยพินิจแพทย์ ยาบางชนิดช่วยกระตุ้นการหลุดลอกของตุ่มหรือเสริมการตอบสนองของภูมิคุ้มกันในบริเวณที่เป็น ทั้งนี้ต้องใช้ภายใต้คำแนะนำของแพทย์เท่านั้น
- การรักษาตามอาการร่วม เช่น การให้ยาลดการอักเสบ ลดอาการระคายเคือง หรือรักษาภาวะแทรกซ้อนจากการติดเชื้อแบคทีเรียซ้ำซ้อน
โดยรวมแล้ว การรักษาจะช่วยให้ตุ่มหายเร็วขึ้น ลดระยะเวลาการติดเชื้อ ลดการแพร่เชื้อไปยังผู้อื่น และลดโอกาสการกลับมาเป็นซ้ำในอนาคต
การดูแลตนเองระหว่างการรักษา
นอกจากการรักษาทางการแพทย์แล้ว การดูแลตนเองอย่างเหมาะสมมีบทบาทสำคัญในการควบคุมโรค และป้องกันการแพร่เชื้อ ผู้ป่วยควรปฏิบัติดังนี้
- หลีกเลี่ยงการแกะ เกา หรือบีบตุ่ม การกระทำดังกล่าวอาจทำให้เชื้อแพร่กระจายไปยังผิวหนังบริเวณอื่น และเพิ่มความเสี่ยงต่อการติดเชื้อซ้ำซ้อน
- งดมีเพศสัมพันธ์จนกว่าตุ่มจะหายสนิท โดยเฉพาะกรณีที่ตุ่มเกิดบริเวณอวัยวะเพศ เพื่อป้องกันการแพร่เชื้อไปยังคู่นอน
- ไม่ใช้ของใช้ส่วนตัวร่วมกับผู้อื่น เช่น ผ้าเช็ดตัว เสื้อผ้า หรืออุปกรณ์ดูแลร่างกาย เพื่อป้องกันการแพร่เชื้อผ่านการสัมผัส
- รักษาความสะอาดของผิวหนังบริเวณที่เป็น ล้างทำความสะอาดอย่างอ่อนโยน และหลีกเลี่ยงผลิตภัณฑ์ที่ก่อให้เกิดการระคายเคือง
- ปฏิบัติตามคำแนะนำของแพทย์อย่างเคร่งครัด รวมถึงการนัดติดตามอาการ เพื่อประเมินผลการรักษาและป้องกันการกลับมาเป็นซ้ำ
วิธีป้องกันโรคหูดข้าวสุก
การป้องกันโรคหูดข้าวสุกควรใช้หลายวิธีร่วมกัน โดยเฉพาะในกลุ่มผู้ใหญ่ที่มีความเสี่ยงจากการมีเพศสัมพันธ์ แนวทางสำคัญในการป้องกัน ได้แก่
- ใช้ถุงยางอนามัยทุกครั้งที่มีเพศสัมพันธ์ แม้ไม่สามารถป้องกันได้ 100% แต่ช่วยลดความเสี่ยงในการติดเชื้อได้อย่างมีนัยสำคัญ
- หลีกเลี่ยงการสัมผัสผิวหนังบริเวณที่มีตุ่มหรือรอยโรค ไม่ว่าจะเป็นของตนเองหรือของผู้อื่น
- ตรวจสุขภาพทางเพศเป็นประจำ เพื่อให้สามารถตรวจพบโรคตั้งแต่ระยะเริ่มต้น และเข้ารับการรักษาได้ทันเวลา
- ลดจำนวนคู่นอน การมีคู่นอนหลายคนเพิ่มโอกาสสัมผัสเชื้อ และแพร่กระจายโรค
- ดูแลสุขอนามัยส่วนบุคคลอย่างสม่ำเสมอ เช่น การทำความสะอาดร่างกายหลังทำกิจกรรมที่มีการสัมผัสใกล้ชิด และหลีกเลี่ยงการใช้ของใช้ร่วมกับผู้อื่น
การใช้ถุงยางอนามัยช่วยลดความเสี่ยง แต่ไม่สามารถป้องกันได้ 100%
การใช้ถุงยางอนามัย ถือเป็นวิธีสำคัญในการลดความเสี่ยงของโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์หลายชนิด รวมถึงโรคหูดข้าวสุก อย่างไรก็ตาม ถุงยางอนามัยไม่สามารถป้องกันโรคหูดข้าวสุกได้อย่างสมบูรณ์ 100%
สาเหตุสำคัญคือ
- เชื้อสามารถแพร่ผ่านการสัมผัสผิวหนังบริเวณที่ถุงยางไม่สามารถปกคลุมได้
- ตุ่มหูดอาจอยู่บริเวณโคนอวัยวะเพศ ขาหนีบ หรือต้นขา
- การสัมผัสผิวหนังระหว่างกิจกรรมทางเพศยังคงเกิดขึ้น
แม้เช่นนั้น การใช้ถุงยางอนามัยอย่างสม่ำเสมอยังคงมีความสำคัญ เพราะช่วยลดความเสี่ยงในการติดเชื้อและการแพร่กระจายของโรคได้อย่างมีนัยสำคัญ โดยเฉพาะเมื่อใช้ควบคู่กับการตรวจสุขภาพทางเพศเป็นประจำและการหลีกเลี่ยงการมีเพศสัมพันธ์ในช่วงที่มีตุ่มหรือรอยโรค
อ่านบทความอื่นๆ เพิ่มเติม
- อาการโรคหูดหงอนไก่ แตกต่างกันอย่างไรในผู้ชาย และผู้หญิง
- Doxy-PEP คืออะไร? แนวทางป้องกันโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ที่ควรรู้
โรคหูดข้าวสุกไม่ใช่เพียงโรคผิวหนังเล็ก ๆ อย่างที่หลายคนเข้าใจ แต่เป็นโรคที่สามารถแพร่เชื้อได้ โดยเฉพาะผ่านการมีเพศสัมพันธ์ หากละเลยอาจนำไปสู่การแพร่กระจายของเชื้อและปัญหาสุขภาพอื่น ๆ ตามมา
การรู้เท่าทันอาการ การเข้ารับการตรวจเมื่อสงสัย และการป้องกันอย่างเหมาะสม คือกุญแจสำคัญในการดูแลสุขภาพทางเพศของตนเองและคนที่คุณรัก
เพราะสุขภาพทางเพศไม่ใช่เรื่องน่าอาย แต่คือความรับผิดชอบต่อตัวเองและสังคม
เอกสารอ้างอิง
- Centers for Disease Control and Prevention (CDC).Molluscum Contagiosum – Overview, transmission, symptoms, and prevention.[ออนไลน์] เข้าถึงได้จาก https://www.cdc.gov/poxvirus/molluscum-contagiosum/
- World Health Organization (WHO).Sexually transmitted infections (STIs) – Fact sheets and prevention strategies.[ออนไลน์] เข้าถึงได้จาก https://www.who.int/teams/global-hiv-hepatitis-and-stis-programmes/stis
- National Health Service (NHS).Molluscum contagiosum – Causes, symptoms, and treatment.[ออนไลน์] เข้าถึงได้จาก https://www.nhs.uk/conditions/molluscum-contagiosum/
- กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข.ความรู้เรื่องโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ และแนวทางการป้องกันในประเทศไทย.[ออนไลน์] เข้าถึงได้จาก https://ddc.moph.go.th
- กองโรคเอดส์และโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ กรมควบคุมโรค.ข้อมูลโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ที่พบบ่อย อาการ การตรวจ และการป้องกัน.[ออนไลน์] เข้าถึงได้จาก https://ddc.moph.go.th/das/
