หนองในที่ตา คือภาวะที่เชื้อโรคหนองในทำให้เยื่อบุตาอักเสบ แนวทางการดูแลรักษาโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ พ.ศ. 2567 ของกรมควบคุมโรค (ต่อไปเรียกว่าแนวทางของไทย) เรียกว่า “โรคหนองในที่เยื่อบุตาผู้ใหญ่” และเขียนอาการไว้ว่าตาแดงมาก เปลือกตาบวม ปวดตา ตามัวลง และมีขี้ตาเหมือนหนองไหลออกจากตาตลอดเวลา
ถ้ามีอาการตาแบบนี้ ผู้เขียนแนะนำให้ไปพบแพทย์โดยเร็วที่สุด และอย่าซื้อยาหยอดตาหรือยากินมาใช้เอง แนวทางของไทยเขียนถึงความเสี่ยงต่อการติดเชื้อที่กระจกตา และไม่แนะนำให้ประชาชนใช้แนวทางไปซื้อยารักษาตนเอง ส่วนแนวทางการดูแลโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ของออสเตรเลียเขียนว่าเยื่อบุตาอักเสบจากโรคหนองในคุกคามการมองเห็น
บทความนี้ไม่ได้ระบุชื่อสถานพยาบาลในกรุงเทพฯ เพราะแหล่งที่ผู้เขียนเปิดอ่านไม่ได้เขียนว่าควรไปที่ไหน ผู้เขียนแนะนำให้ไปสถานพยาบาลที่ไปถึงได้เร็วที่สุด
หนองในที่ตา มีอาการอย่างไรตามแนวทางของไทย
แนวทางของไทยจัดภาวะนี้ไว้ในบทโรคหนองใน อาการที่ผู้ป่วยรู้สึกได้เองคือตาแดงมาก เปลือกตาบวม ปวดตา ตามัวลง และมีขี้ตาลักษณะเหมือนหนองไหลออกจากตาตลอดเวลา เกิดอาการได้ทั้งสองตา หรือมีอาการเพียงตาข้างเดียวก็ได้
สิ่งที่ผู้ให้บริการตรวจพบมี เช่น เยื่อบุตาแดงและบวมน้ำอย่างรุนแรง กับมีขี้ตาเขียวเหลืองหรือขี้ตาเป็นหนองจำนวนมากและไหลออกมาตลอดเวลา
ตาแดงมีขี้ตาเกิดจากเชื้ออื่นได้ด้วย แนวทางเดียวกันมีหัวข้อการติดเชื้อคลามัยเดียที่เยื่อบุตาในผู้ใหญ่แยกไว้อีกหัวข้อหนึ่ง การบอกว่าอาการเกิดจากเชื้อไหนต้องอาศัยการตรวจ รายการอาการข้างบนจึงไม่ได้มีไว้ให้วินิจฉัยเอง
เชื้อขึ้นตาได้อย่างไร ทั้งที่ความเสี่ยงเกิดที่อื่น
แนวทางของไทยไม่ได้เขียนว่าเชื้อไปถึงตาได้อย่างไร ข้อมูลโรคหนองในของบริการสุขภาพแห่งชาติของสหราชอาณาจักร (NHS) เขียนว่าเชื้อนี้ไปอยู่ที่ส่วนอื่นของร่างกายที่สัมผัสกับน้ำอสุจิหรือสารคัดหลั่งในช่องคลอดได้ แล้วไล่อาการของทวารหนัก ลำคอ และตา กลุ่มที่ตาเขียนไว้ว่าตาแดง ปวดตา และมีขี้ตา ส่วนหัวข้อภาวะแทรกซ้อนของหน้าเดียวกันเขียนว่า ถ้าโรคหนองในไม่ได้รับการรักษา อาจเกิดการติดเชื้อที่ตาได้ ถ้าจับตาหลังจากสัมผัสสารคัดหลั่งที่มีเชื้อจากอวัยวะเพศของตัวเอง
จุดที่ติดเชื้ออยู่เดิมอาจไม่มีอาการ แนวทางของไทยเขียนว่าผู้ป่วยชายจะมีปัสสาวะแสบขัดและมีหนองไหลจากท่อปัสสาวะ ผู้ป่วยหญิงส่วนใหญ่ไม่มีอาการ หากมีอาการจะเป็นระดูขาวผิดปกติแบบไม่คัน ส่วนการติดเชื้อที่ช่องคอและทวารหนักส่วนใหญ่ไม่มีอาการ
แหล่งข้อมูลเขียนเรื่องอาการตาและความเร่งด่วนไว้อย่างไร
| อาการ | แหล่งไหนเขียนว่าอย่างไร |
|---|---|
| ตาแดงมาก เปลือกตาบวม ปวดตา ตามัวลง ขี้ตาเหมือนหนองไหลตลอดเวลา | แนวทางของไทยเขียนเป็นอาการของโรคหนองในที่เยื่อบุตาผู้ใหญ่ และเขียนถึงความเสี่ยงต่อการติดเชื้อที่กระจกตา |
| เยื่อบุตาอักเสบเป็นหนองจากโรคหนองใน | แนวทางของออสเตรเลียนับไว้ในรายการอาการของโรคหนองใน และกำกับว่าคุกคามการมองเห็น |
| ตาแดง คัน หรือปวด หรือมีหนองติดขนตา ในคนที่เป็นหรือคิดว่าอาจเป็นโรคหนองใน | NHS ของสหราชอาณาจักรจัดไว้ในกลุ่มคำแนะนำด่วน ให้ขอพบแพทย์แบบด่วนตามช่องทางของสหราชอาณาจักร |
| มีไข้สูง ปวดหรือบวมตามข้อ หรือผื่นเป็นตุ่มเป็นปื้น ในคนกลุ่มเดียวกัน | NHS จัดไว้ในกลุ่มเดียวกัน และเขียนว่าอาการในกลุ่มคำแนะนำด่วนนี้อาจเป็นสัญญาณว่าการติดเชื้อหนองในรุนแรงขึ้น ต้องรักษาโดยเร็ว |
ผู้เขียนแนะนำว่า ถ้ามีอาการแถวใดแถวหนึ่ง ให้ไปพบแพทย์โดยเร็วที่สุด ไม่ต้องรอนัด ตารางนี้ไม่ได้มีไว้ให้ตัดสินเองว่าอาการอื่นไม่ต้องไปพบแพทย์
ไปคลินิกตา หรือบริการสุขภาพทางเพศก่อนดี
แนวทางของไทยเขียนให้บุคลากรสาธารณสุขใช้ และไม่ได้เขียนว่าประชาชนควรไปที่ไหนก่อน ผู้เขียนแนะนำให้ถือความปลอดภัยของตาเป็นหลัก คือไปสถานพยาบาลที่ไปถึงได้เร็วที่สุด แล้วบอกผู้ให้บริการสองเรื่อง คืออาการอยู่ที่ตา และมีความเสี่ยงทางเพศ เพื่อให้เขาพิจารณาเก็บขี้ตาส่งตรวจตามที่แนวทางเขียนไว้ ถ้าที่นั้นตรวจเองไม่ได้ ให้ถามว่าส่งต่อไปที่ไหน
เรื่องการส่งต่อ แนวทางของไทยแนะนำให้ส่งผู้ป่วยปรึกษาจักษุแพทย์ทุกราย เมื่อประเมินแล้วพบว่ามีการติดเชื้อที่เยื่อบุตา แล้วยังมีการติดเชื้อลุกลามไปที่ส่วนอื่นของดวงตาและเบ้าตา เช่น กระจกตาอักเสบ หรือเบ้าตาอักเสบ การประเมินนี้เป็นงานของผู้ให้บริการ
เรื่องบริการนอกเวลาทำการในกรุงเทพฯ อ่านได้ที่ ตรวจ STI นอกเวลา ในกรุงเทพฯ: เรื่องไหนรอถึงเช้าไม่ได้ ส่วนอาการตาแบบในบทความนี้ ผู้เขียนแนะนำว่าอย่ารอถึงเช้า ถ้าคลินิกปิดแล้วให้ไปห้องฉุกเฉินของโรงพยาบาล
เก็บขี้ตาไปตรวจอะไร และเมื่อไรจึงต้องเพาะเชื้อ
แนวทางของไทยแบ่งการตรวจเป็นสองชั้น ชั้นแรกคือการตรวจทางห้องปฏิบัติการเบื้องต้น ให้เก็บสารคัดหลั่งจากเยื่อบุตาหรือขี้ตาไปย้อมสีดูเชื้อ ชั้นที่สองคือการตรวจเพื่อยืนยันผล ได้แก่ การเพาะเชื้อ และการตรวจหาสารพันธุกรรมของเชื้อ (NAATs) ซึ่งแนวทางเขียนว่าควรทำเมื่อย้อมสีแล้วไม่พบเชื้อหนองใน หรือรักษาแล้วอาการยังไม่ดีขึ้น ผู้ให้บริการเป็นผู้เลือกว่าจะตรวจอะไร
อ่านต่อเรื่องโรคหนองในได้ที่ โรคหนองในอันตรายไหม? ตอบทุกคำถามที่คุณกังวล
ระหว่างรักษา ดูแลตาอย่างไร และอะไรที่ไม่ควรทำเอง
แนวทางของไทยมีหมายเหตุแนะนำให้ล้างตาด้วยน้ำเกลือปลอดเชื้อบ่อย ๆ เมื่อมีขี้ตาจำนวนมากในตา เพื่อลดจำนวนเชื้อบนผิวตา และลดความเสี่ยงต่อการติดเชื้อที่กระจกตา ข้อนี้อยู่ในแนวทางที่เขียนให้บุคลากรใช้ และทำคู่ไปกับการรักษา ไม่ได้เขียนไว้ให้ใช้แทนการรักษา ถ้าต้องล้างตาเองที่บ้าน ให้ถามผู้ให้บริการก่อนว่าใช้อะไรและทำอย่างไร
ถ้ารักษาแล้วอาการไม่ดีขึ้น ให้กลับไปพบผู้ให้บริการ แนวทางของไทยนับข้อนี้เป็นเงื่อนไขหนึ่งที่ควรส่งเพาะเชื้อหรือตรวจหาสารพันธุกรรมของเชื้อเพิ่ม
สิ่งที่ไม่ควรทำคือซื้อยามาใช้เอง คำชี้แจงต้นเล่มของแนวทางของไทยเขียนว่าแนวทางจัดทำสำหรับบุคลากรทางการแพทย์ และไม่แนะนำให้ประชาชนใช้ในการซื้อยาสำหรับการรักษาตนเอง ยาที่แนวทางแนะนำสำหรับภาวะนี้เป็นยาฉีด และแนวทางไม่ได้เขียนถึงยาหยอดตาในหัวข้อนี้ เรื่องโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์อ่านต่อได้ที่ STI: รู้ทัน ตรวจเป็น และรักษาได้ ของมูลนิธิเพื่อรัก (Love Foundation)
คำถามที่พบบ่อย
ตาแดงข้างเดียว ยังต้องคิดถึงหนองในที่ตาไหม
แนวทางของไทยเขียนว่าเกิดอาการได้ทั้งสองตา หรือมีอาการเพียงตาข้างเดียวก็ได้ การเป็นข้างเดียวจึงใช้ตัดเรื่องนี้ทิ้งไม่ได้ ให้แพทย์เป็นผู้ตรวจ
มีอาการที่ตาอย่างเดียว แต่อวัยวะเพศปกติ เป็นไปได้ไหม
แหล่งที่ผู้เขียนเปิดอ่านไม่ได้ตอบข้อนี้ตรงตัว แนวทางของไทยเขียนว่าผู้ป่วยหญิงส่วนใหญ่ไม่มีอาการ และการติดเชื้อที่ช่องคอและทวารหนักส่วนใหญ่ไม่มีอาการ ผู้เขียนจึงเห็นว่าการไม่มีอาการที่อวัยวะเพศใช้ตัดเรื่องนี้ทิ้งไม่ได้
ซื้อยาหยอดตาที่ร้านมาใช้ก่อนได้ไหม
ไม่ควร แนวทางของไทยไม่แนะนำให้ประชาชนใช้แนวทางไปซื้อยารักษาตนเอง ยาที่แนวทางแนะนำสำหรับภาวะนี้เป็นยาฉีด และการตรวจต้องเก็บขี้ตาส่งตรวจ ให้ไปพบแพทย์โดยเร็วที่สุด
อาการตาแบบนี้ รอนัดตามปกติได้ไหม
ผู้เขียนแนะนำว่าไม่ควรรอ NHS ของสหราชอาณาจักรจัดอาการตาแดง คัน ปวด หรือมีหนองติดขนตา ในคนที่เป็นหรือคิดว่าอาจเป็นโรคหนองใน ไว้ในกลุ่มคำแนะนำด่วน และแนวทางของออสเตรเลียเขียนว่าเยื่อบุตาอักเสบจากโรคหนองในคุกคามการมองเห็น
เป็นหนองในที่ตา ต้องพบจักษุแพทย์ไหม
แนวทางของไทยแนะนำให้ส่งปรึกษาจักษุแพทย์ทุกราย เมื่อประเมินแล้วพบว่าการติดเชื้อลุกลามไปที่ส่วนอื่นของดวงตาและเบ้าตา เช่น กระจกตาอักเสบ ผู้ให้บริการเป็นผู้ประเมิน ถ้าอาการแย่ลง ให้กลับไปพบเขาโดยเร็ว
สรุป
แนวทางของไทยเขียนอาการของโรคหนองในที่เยื่อบุตาผู้ใหญ่ไว้ว่าตาแดงมาก เปลือกตาบวม ปวดตา ตามัวลง และมีขี้ตาเหมือนหนองไหลตลอดเวลา ถ้ามีอาการแบบนี้ ผู้เขียนแนะนำให้ไปพบแพทย์โดยเร็วที่สุด และอย่าซื้อยาหยอดตาหรือยากินมาใช้เอง แนวทางของไทยเขียนถึงความเสี่ยงต่อการติดเชื้อที่กระจกตา และแนวทางของออสเตรเลียเขียนว่าภาวะนี้คุกคามการมองเห็น
ตอนไปถึง ให้บอกว่าอาการอยู่ที่ตาและมีความเสี่ยงทางเพศ ส่วนการตรวจ การเลือกยา และการส่งปรึกษาจักษุแพทย์เมื่อประเมินแล้วพบการลุกลาม เป็นงานของผู้ให้บริการ
เมื่ออาการทางตาได้รับการดูแลแล้ว การตรวจสุขภาพทางเพศให้ครบก็ยังควรทำต่อ ดูช่องทางนัดหมายได้ที่ บริการนัดตรวจของ love2test การมีอาการแบบนี้ไม่ได้แปลว่าคุณดูแลตัวเองไม่ดี
หมายเหตุ บทความนี้ให้ข้อมูลความรู้ทั่วไป ไม่ใช่การวินิจฉัย และไม่ใช่คำแนะนำการใช้ยาเฉพาะบุคคล เรื่องยาและการรักษาเป็นการตัดสินใจร่วมกับแพทย์หรือเภสัชกรที่ดูแลคุณ ไม่ควรซื้อ เริ่ม หยุด หรือปรับยาด้วยตัวเอง หากมีข้อสงสัยเกี่ยวกับสุขภาพของตัวเอง ปรึกษาเจ้าหน้าที่สาธารณสุขหรือคลินิกใกล้บ้านได้เสมอ
